Wat is voelen?

Je zult heel veel verschillende antwoorden vinden op deze vraag. Er zijn veel woorden die een eenzijdig beeld geven. Als je het woord emotie opzoekt in het woordenboek, geeft deze diverse synoniemen: gevoel, affect, gemoedsaandoening, gemoedsbeweging, gevoelens, sentiment, aandoening.

Om helderheid in de wirwar van woorden te krijgen is het bijzonder prettig om onderscheid te kunnen maken in de verschillende gebieden en lagen. Daarnaast zijn er vele onderscheidingen in de persoonlijkheid die veel meer beschouwend zijn of zichtbaar zijn in het gedrag. Dat zijn analyses die van buitenaf gesteld worden alsof je er geen onderdeel van uit maakt.

Ik wil graag belevingsvelden onderscheiden die van binnenuit beleefd worden. Ik heb als het ware een landkaart gemaakt. Het heeft daarom ook minder effect om dit met je verstand proberen te begrijpen. Het komt in je begripsveld als je de onderverdelingen in je gevoel binnen kunt laten komen.

Emoties

Veel therapieën en therapeuten zijn gericht op emoties, op het uiten ervan, het oproepen ervan als methode om blokkades te doorbreken. Emoties zijn sterk lichamelijk verbonden sensaties waarbij de uiting ervan een rol speelt. Het is een lichamelijk beleefde en naar buiten gerichte, op iets of iemand gerichte beweging. Soms kan dit heel licht zijn, irritatie bijvoorbeeld, maar het kan ook heel erg heftig zijn. Mensen kunnen soms heel bang zijn voor deze heftigheid.

Gevoelens

Bij gevoelens maak je een naar buiten gerichte beweging en maak je een beweging naar binnen. Er is geen sterke drang om je naar buiten te uiten, maar je ervaart dus vooral de interactie en contact met anderen: Ik voel en reageer op de ander, de ander voelt mijn actie en reageert daarop met zijn gevoelens die ik weer vanuit de naar binnen gerichte beweging voel.

Dit is de interactie tussen mensen, je kunt het voor je zien als een 8, een lemniscaat.

Gevoel

Gevoel is een naar binnen gerichte beweging. Voelen doe je van binnen. Enkele omschrijvingen die ik mensen heb horen zeggen zijn: ‘ik heb het gevoel dat het weer stroomt’ of ‘ik voel dat ik leef’. Vaak zijn mensen op zoek naar deze manier van voelen omdat het een ervaring geeft van ‘thuiskomen’, rust, veiligheid, stilte en goedheid. Als mensen deze zelfervaring niet kennen, bijvoorbeeld door druk of drukte of het kwijtraken door traumatische ervaringen, kan zich dat uiten in ruis in de gevoelens en te sterke naar buiten gerichte emoties.

Het wederom voelen van gevoel is helend, herstellend, troostend, verzachtend en versterkend.

© 2016 Ellen Kleingeld